Od Nowego Roku obowiązują dwie nowe ustawy: (1) o komornikach sądowych oraz (2) o kosztach komorniczych. W wyniku ich wprowadzenia uchylono Ustawę o komornikach sądowych i egzekucji. Znowelizowano także kodeks postępowania cywilnego w zakresie postępowania egzekucyjnego. W skrócie, nowe akty prawne zbliżają na powrót wykonywanie zawodu komornika do sprawowania roli funkcjonariusza państwowego. Co więcej, poszerzają gwarancję ochrony dłużnika kształtując pewne uprawnienia dla wierzyciela.

 

Zmiany istotne z punktu widzenia wierzyciela.

Wedle nowych ustaw ograniczona została możliwość prowadzenia przez komornika egzekucji poza rewirem, innymi słowy – postępowań egzekucyjnych, w których wierzyciel wybrał komornika innego niż właściwy ze względu na zamieszkanie dłużnika. Wprawdzie wciąż możemy złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji do dowolnego komornika z obszaru apelacji, lecz może on być zmuszony odmówić prowadzenia egzekucji. Limity powiązano z okresem zaległości w prowadzonych przez komornika egzekucjach, ich skutecznością oraz ilością wniosków z poprzedniego roku.
Bez wątpienia zmianą, którą należy ocenić na korzyść wierzycieli to nałożenie na komornika obowiązku wysłania osobom uczestniczącym w podziale majątku uzyskanego z egzekucji odpisu planu podziału. Poprzednio, wierzyciele otrzymywali jedynie informację o sporządzeniu planu podziału. Dzięki tej zmianie nie będzie problemu z zapoznaniem się z planem podziału. W rezultacie usprawniona zostanie procedura składania zarzutów do planu podziału. Mając to na uwadze ustawodawca wprowadził dwutygodniowy termin na złożenie zarzutów liczony od dnia doręczenie planu podziału.
Co się tyczy zmian w postępowaniu egzekucyjnym – doprecyzowano przepisy dotyczące poszukiwania majątku. Stanowią obecnie w sposób jednoznaczny, że informacje zdobyte ze złożonego przez dłużnika wykazu majątku oraz z rejestrów nie są informacjami pozyskanymi w ramach poszukiwania majątku. Z tego powodu za uzyskanie ich nie przysługuje komornikowi dodatkowe wynagrodzenie.
Jeżeli chodzi o samą komunikację z komornikami, należy mieć na względzie, że komornik będzie mógł uchylić się od obowiązku utrzymania tajemnicy zawodowej. Co prawda komornik będzie mógł skorzystać z tego uprawnienia jedynie w postępowaniu dyscyplinarnym, karnym i o odwołanie go z urzędu, aczkolwiek warto o tym wiedzieć.

Zwiększone gwarancje ochrony praw dłużników.

W rzeczywistości nowe prawo zapewnia wiele nowych gwarancji dłużnikom. Przede wszystkim skonkretyzowano katalog rzeczy niepodlegających egzekucji. Następnie określono godziny, w których komornik będzie mógł dokonywać czynności poza kancelarią. W związku z tym bez zgody prezesa właściwego sądu rejonowego komornik może dokonywać czynności pomiędzy 9:00 a 21:00. Z intencją zapewnienia prawidłowości przeprowadzanych czynności, określono katalog czynności rejestrowanych poprzez zapis obrazu i dźwięku.
Zgodnie z nową ustawą już na etapie dokonania zajęcia ruchomości dłużnik będzie miał prawo zgłosić zastrzeżenie do protokołu co do oszacowania jej wartości.
Rozszerzono katalog przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu. Po pierwsze postepowanie umarza się w przypadku prawomocnego pozbawienia wykonalności orzeczenia albo orzeczenia, na którym oparto klauzulę wykonalności. Po drugie kiedy egzekucja została skierowana przeciwko osobie, która wg. klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji. Po trzecie jeśli prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego.

Pozostałe zmiany

Tymczasem zmianą, która zainteresuje większość wierzycieli i dłużników jest to, że co do zasady czynności poza kancelarią wykonywane będą jedynie przez komornika. Jeżeli chodzi o asesorów, będą mogli być upoważnieni jedynie do niektórych czynności. Powyższe nie dotyczy jednak czynności obejmujących zmianę nadzoru nad zajętą rzeczą (przeniesienie rzeczy do innej osoby).
Ujednolicono właściwość sądu w sprawie składania skarg na czynności komornika. Dzięki temu niezależnie od tego czy czynność jest dokonywana przez komornika wg. właściwości ogólnej czy spoza rewiru – właściwym sądem jest sąd wyznaczony wg. siedziby kancelarii komornika.
Ze względu na specyfikę postępowania egzekucyjnego, w sądach rejonowych będą tworzone wydziały egzekucyjne. W konsekwencji kontrola judykacyjna nad czynnościami dokonywanymi przez komorników będzie sprawowana przez wyspecjalizowane jednostki.
Co do nadzoru administracyjnego nad działalnością komorników, to sprawują go prezesi sądów rejonowych. Decydują oni o przeprowadzaniu czynności takich jak na przykład wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, kontrola, lustracja czy wizytacja. Bez względu jednak na decyzje podejmowane przez prezesów sądów rejonowych, Minister Sprawiedliwości, będzie mógł każdą decyzję uchylić lub zmienić.