Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii opublikowało projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Proponowane rozwiązania mają na celu uwolnienie potencjału rozwojowego polskich przedsiębiorców. Twórcy projektu wskazują na potrzebę stworzenia dla przedsiębiorców z sektora MŚP mechanizmów, które zapewnią ochronę przed działaniami podmiotów nadużywających pozycji dominującej. Mali i średni przedsiębiorcy narażeni są obecnie zbyt często na utratę płynności finansowej wskutek działań przedsiębiorców o wielokrotnie wyższych środkach i potencjale.

 

Ułatwienia w dochodzeniu wierzytelności przed sądem

Projektodawcy chcą wprowadzić ułatwienia w zakresie odzyskiwania przez wierzycieli należności wynikających z transakcji handlowych poprzez wprowadzenie ułatwień w uzyskiwaniu nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Należy wskazać, że ten odrębny tryb postępowania jest szczególnie korzystny dla wierzycieli. Powód wnosi niższy wpis od pozwu. Pozwany, by wnieść skutecznie zarzuty od nakazu zapłaty, musi wnieść opłatę. Co najważniejsze, nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym stanowi tytuł zabezpieczający od momentu jego wydania. Zatem tuż po odbiorze listu z nakazem możemy udać się do komornika w celu zabezpieczenia zapłaty świadczenia. Nie musimy czekać do momentu uprawomocnienia się nakazu. Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym można uzyskać dysponując odpowiednimi środkami dowodowymi. Obecnie są nimi m. in. zaakceptowany przez dłużnika rachunek, wezwanie do zapłaty i pisemne oświadczenie o uznaniu długu, jak również umowa wraz z dowodem doręczenia faktury oraz dowodem spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego. Zmiany obejmą ostatni wskazany powyżej przypadek. Wg. projektu, do uzyskania nakazu zapłaty w postepowaniu nakazowym nie będzie wymagane udowodnienie wykonania świadczenia niepieniężnego, a jego uprawdopodobnienie. Powinno to znacząco zwiększyć liczbę nakazów zapłaty wydawanych na podstawie spełnienia niepieniężnego świadczenia wzajemnego. Dotychczas, by udowodnić spełnienie świadczenia można było przedstawić praktycznie wyłącznie protokół odbioru podpisany przez dłużnika. Sądy nie uznawały innych środków dowodowych. Twórcy projektu przewidują, iż złagodzenie wymogu dowodzenia da możliwość uzyskania w szybki sposób tytułu egzekucyjnego przez wierzyciela, który wcześniej nie zabezpieczył swoich roszczeń np. poprzez uzyskanie od dłużnika weksla. Ponadto, projekt zakłada wprowadzenie 14 – dniowego terminu na wydanie przez Sąd nakazu lub wyznaczenie terminu rozprawy. Zmiany mają dotyczyć postepowań, w których wartość przedmiotu sporu nie przekroczy 75 tys. zł. Sąd w nakazie zapłaty wydanym w postepowaniu nakazowym na podstawie uprawdopodobnienia lub udowodnienia wykonania umowy wzajemnej, obok należności głównej, zasądzi kwotę stanowiącą rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.

Wpływ na ustalanie podstawy opodatkowania

Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii chce wprowadzić do ustaw o podatkach dochodowych instrumenty, które są obecnie wykorzystywane w regulacjach dot. podatku od towarów i usług. Wedle planów reformy, podatnicy zostaną uprawnieni do zmniejszenia podstawy opodatkowania o kwoty należności nie zapłaconych w terminie 120 dni od terminu płatności. Jeżeli niezapłacona należność przekroczy wysokość podstawy opodatkowania w danym okresie rozliczeniowym, dłużnik będzie miał prawo obniżyć podstawę opodatkowania w kolejnych okresach rozliczeniowych. Wierzyciel nie będzie mógł dokonywać obniżenia dłużej niż przez okres 36 miesięcy następujących po miesiącu, w którym powstało prawo do obniżenia. Opisane powyżej uprawnienie jest skorelowane z obowiązkiem dłużnika, który nie zapłacił w ciągu 120 dni do podwyższenia podstawy opodatkowania o niezapłacone należności. Wskazane powyżej uprawnienie i obowiązek powstaną dla okresu rozliczeniowego, w trakcie, którego upłynie 120-dniowy termin. W okresie rozliczeniowym, w którym wierzyciel zbędzie wierzytelność lub należność zostanie uregulowana, podatnicy będą zobowiązani do dokonania korekty.

Kalendarium zmian

Prace nad projektem w ministerstwie dobiegają końca. Zakończono etap przyjmowania uwag w ramach konsultacji publicznych trwający do 22 października. Zakładany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2018 roku. Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 czerwca 2019 roku. Zmiany w ustawach podatkowych zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2020 roku. Podmioty zobowiązane do złożenia sprawozdań o stosowanych terminach zapłaty będą zobligowane do sporządzenia i przedstawienia dokumentu za 2020 rok. Do umów zawartych przed dniem wejścia w życie nowych przepisów zastosowanie będą miały uregulowania dotychczasowe.