Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii opublikowało projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Proponowane rozwiązania mają na celu uwolnienie potencjału rozwojowego polskich przedsiębiorców. Twórcy projektu wskazują na potrzebę stworzenia dla przedsiębiorców z sektora MŚP mechanizmów, które zapewnią ochronę przed działaniami podmiotów nadużywających pozycji dominującej. Mali i średni przedsiębiorcy narażeni są obecnie zbyt często na utratę płynności finansowej wskutek działań przedsiębiorców o wielokrotnie wyższych środkach i potencjale. Poniżej przedstawiamy zmiany w ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.

 

SKRÓCENIE TERMINÓW ZAPŁATY

W myśl nowych zasad, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny (z wyjątkiem podmiotów leczniczych) termin zapłaty nie może być dłuższy niż 30 dni, a w przypadku gdy dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem podmiot z sektora MŚP – 60 dni. Umówienie się na termin naruszający przepisy ustawy jest nieważne, a w miejsce postanowień umownych stosuje się terminy wskazane w ustawie (odpowiadające terminom maksymalnym).

REKOMPENSATA

Częściowej modyfikacji ulec mają przepisy dot. rekompensaty za koszty odzyskiwania należności w transakcjach handlowych. Twórca projektu proponuje podwyższenie rekompensaty wynoszącej równowartości 40 euro o kwotę stanowiącą 1 % dochodzonej należności głównej. Takie rozwiązanie miałoby dotyczyć mikro, małych lub średnich przedsiębiorców w sporze przeciwko dużym przedsiębiorcom lub podmiotom publicznym. Ograniczeniu ma ulec możliwość ubiegania się o rekompensatę przez nabywcę wierzytelności pieniężnych. Firmy specjalizujące się w windykacji będą mogły żądać jednej rekompensaty, w przypadku, gdy więcej niż jedno świadczenie lub część świadczenia wynikającego z tej samej transakcji stały się wymagalne przed dniem podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania świadczenia. Celem tej zmiany jest ograniczenie nadużywania zryczałtowanej rekompensaty przez nabywców dużej ilości roszczeń okresowych o niskiej wartości. Ma to wyeliminować sytuację, gdy wierzyciel czeka aż jego roszczenia staną się wymagalne w większej ilości, jedynie po to, aby je scedować na nabywcę. Obecnie na takie roszczenia istnieje popyt na rynku, ponieważ wyspecjalizowane przedsiębiorstwa dochodząc ich zasądzenia żądają rekompensaty od każdego z nich, a w rzeczywistości ponoszą koszty jednej windykacji.

SPRAWOZDANIE O STOSOWANYCH TERMINACH ZAPŁATY

Ustawa przewiduje zobowiązanie grup podatkowych i podatników osiągających przychody wyższe niż 50 mln euro do składania sprawozdania o stosowanych terminach zapłaty. Minister finansów będzie udostępniał sprawozdania na obsługiwanej przez niego stronie internetowej lub za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej. Obowiązek publikacji sprawozdać miałby być połączony z możliwością nałożenia kary administracyjnej, jeśli wysokość długów niezapłaconych z naruszeniem przepisów Ustawy osiągnie określony w niej minimalny próg. Kara zostanie nałożona w wysokości 5 % długów z transakcji handlowych, których podmiot nie zapłacił z naruszeniem przepisów Ustawy.

RAŻĄCO NIEUCZCIWY TERMIN PŁATNOŚCI

Rażąco nieuczciwy termin zapłaty nie posiada definicji legalnej, jednak ustawa wskazując na kryteria jakie winno się wziąć pod uwagę dokonując oceny. Ustalenie, iż termin zapłaty został ustalony w sposób rażąco nieuczciwy otwiera wierzycielom drogę do dochodzenia odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych za okres przypadający po 60 dniach od doręczenia faktury oraz rekompensaty za koszty uzyskania płatności. Zmiana ustawy ma ułatwić wierzycielom ustalenie, że termin jest rażąco nieuczciwy. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się propozycje:
– przerzucenia ciężaru dowodu na dłużnika w zakresie wykazania, że termin płatności nie jest rażąco nieuczciwy;
– ustanowienia trzyletniego terminu na ustalenie, że termin jest rażąco nieuczciwy, biegnącego od dnia zakończenia wykonania umowy;
– zakaz (nieważność) zrzeczenia się roszczenia o ustalenie terminu zapłaty jako rażąco nieuczciwego;
– ustalenie terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę odsetek biegnącego od dnia ustalania terminu płatności za rażąco nieuczciwy.

UPRAWNIENIE DO ODSTĄPIENIA OD UMOWY

Projekt ustawy przewiduje możliwość odstąpienia od umowy, w której termin zapłaty został wyznaczony na 120 dni od dnia wykonania umowy oraz ustalony w sposób rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela. Po dokonaniu odstąpienia, należności przysługujące wierzycielowi od dłużnika z tytułu dostarczonych już towarów lub wykonanych usług stają się wymagalne w terminie trzech dni roboczych od dnia złożenia dłużnikowi oświadczenia o odstąpieniu. Dłużnika może się bronić przed wskazanymi zarzutami i ich konsekwencjami prawnymi wykazując, że termin ustalony przez strony nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela.

NARUSZENIE PRZEPISÓW USTAWY W ŚWIETLE NORM PRAWA GOSPODARCZEGO

Według projektu ustawy, dłużnik, który przy wykorzystaniu przez niego znacznej dysproporcji w potencjale ekonomicznym narzuca terminy nadmiernie długie, popełnia czyn ograniczający konkurencję zarówno w zakresie niedozwolonych porozumień, jak i nadużywania pozycji dominującej. Takie zachowanie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Naraża to przedsiębiorcę na otrzymanie kary administracyjnej od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów(„PUOKiK”). Wobec takiego przedsiębiorcy łatwiej dochodzić naprawienia szkody wywołanej czynem nieuczciwej konkurencji, albowiem prawomocna decyzja PUOKiK wiąże sąd.

KALENDARIUM ZMIAN

Prace nad projektem w ministerstwie dobiegają końca. Zakończono etap przyjmowania uwag w ramach konsultacji publicznych trwający do 22 października. Zakładany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2018 roku. Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 czerwca 2019 roku. Zmiany w ustawach podatkowych zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2020 roku. Podmioty zobowiązane do złożenia sprawozdań o stosowanych terminach zapłaty będą zobligowane do sporządzenia i przedstawienia dokumentu za 2020 rok. Do umów zawartych przed dniem wejścia w życie nowych przepisów zastosowanie będą miały uregulowania dotychczasowe.