Od 1 stycznia 2017 r. w związku z wejściem w życie nowych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej ustawa o CIT) oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa o PIT) zmianie uległy regulacje dotyczące transakcji z podmiotami powiązanymi i obowiązku sporządzania dokumentacji dla takich transakcji, czyli tak zwana dokumentacja cen transferowych.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż powyższe zmiany są spowodowane przede wszystkim zobowiązaniem politycznym, jakie podjęły państwa członkowskie Unii Europejskiej do wdrażania wspólnego i jednolitego podejścia w zakresie wymogów sporządzania dokumentacji cen transferowych. We wrześniu 2014 r. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała bowiem nowe wytyczne w zakresie sporządzania dokumentacji, które są wynikiem prac OECD i państw G20 w ramach projektu przeciwdziałania negatywnym skutkom powodującym erozję podstawy opodatkowania i zjawiska przerzucania dochodów przez podmioty powiązane (base erosion and profit shifting, w skrócie BEPS). Zmiany w ustawie wprowadzane przez ustawodawcę mają na celu dostosowanie polskich przepisów do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej i ujednolicenie tych regulacji prawnych.

Zdarzenia podatkowe objęte obowiązkiem dokumentacji

Pierwszą podstawową zmianą jest rozszerzenie pojęcia zdarzeń podatkowych objętych obowiązkiem dokumentacji, które w poprzedniej regulacji sprowadzało się jedynie do pojęcia „transakcji”. A contrario wszystko, co nie mieściło się w pojęciu „transakcji”, nie podlegało pod obowiązek sporządzania dokumentacji podatkowej (podobnie twierdzi Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w Interpretacji Indywidualnej nr ILPB4/423-573/14-4/DS z dnia 3 marca 2015r.). Po nowelizacji ustaw katalog ten został rozszerzony o pojęcie „innych zdarzeń”. Pojęcie to nie jest wyjaśnione bezpośrednio w nowelizowanej ustawie. Wiadomo jedynie, że będą to wszystkie zdarzenia, umowy, itp., które mogą wpłynąć na sytuację finansową podatnika zobowiązanego do tworzenia dokumentacji. Ustawodawca celem doprecyzowania, wymienia między innymi umowy o zarządzanie płynnością finansową, a także umowy o podziale kosztów, dokonywanych między podatnikami.

Local file, benchmarking, master file

Zmianie uległy również procentowe wartości, jakie powinny posiadać podmioty w innych jednostkach, aby można było mówić o ich powiązaniu. Do dnia 31 grudnia 2016 r. za podmioty powiązane kapitałowo uważało się takie, które w kapitale drugiego podmiotu miały udział nie mniejszy niż 5%. Nowe przepisy podwyższyły ten próg do 25%.

Najważniejszą kwestią związaną z ujednolicaniem przepisów jest wprowadzenie powyższymi ustawami trójstopniowego podziału obowiązku sporządzania dokumentacji cen transferowych. Podział ten rozróżnia dokumentacje na następujące typy: dokumentację local file, analizę porównawczą rynków (tzw. benchmarking) oraz dokumentację master file.

Kogo dotyczy obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych?

Ustawodawca nakłada na podatników obowiązek sporządzania powyższego rodzaju dokumentacji w zależności od przychodów lub kosztów, jakie podatnik osiągnął w roku poprzedzającym rok podatkowy. Ogólną zasadą od 1 stycznia 2017 r. jest, że do sporządzania dokumentacji cen transferowych zobowiązani są podatnicy, których przychody lub koszt przekroczyły w roku poprzedzającym rok, za który ma zostać sporządzona dokumentacja 2 mln euro. W takiej sytuacji podatnik będzie zobowiązany do sporządzenia tylko dokumentacji local file. W momencie, gdy przychody lub koszty podatnika przekroczyły kolejny próg proponowany przez ustawodawcę, który wynosi 10 mln euro, do dokumentacji local file podatnik będzie zobowiązany do dołączenia również analizy danych podmiotów niezależnych czyli analizy benchmarkingu.

Na średnich i dużych podatników ustawodawca, podobnie jak inne kraje Unii Europejskiej, nałożył dodatkowo jeszcze jeden obowiązek. W sytuacji, gdy przychody lub koszty podatnika przekroczyły 20 mln euro i należał on do grupy kapitałowej, będzie on również zobowiązany do dołączenia do powyżej wymienionych dokumentacji (local file i analiza benchmarking) jeszcze dokumentacji nazwanej przez ustawodawcę dokumentacją master file.

O tym, czy dla danej transakcji lub „innego zdarzenia” wystąpi obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych od 1 stycznia 2017 r. decyduje tzw. próg istotności. Dla podatnika, który osiągnął przychody w wysokości 2 mln euro próg ten wynosi 50 tys. euro i rośnie w zależności od wysokości przychodów osiąganych przez dany podmiot.

Jak sporządzać dokumentację podatkową w oparciu o obowiązujące standardy?

Zmiany w powyższych przepisach implikują dodatkowe trudności dla podatników. Mimo upływu ponad sześciu miesięcy od dnia wejście w życie przepisów wciąż brak rozporządzenia (wciąż tylko projekt) uszczegóławiającego sposób, w jaki mają wyglądać poszczególne rodzaje dokumentacji. Tak naprawdę pewne wzory uda się określić dopiero poprzez praktykę oraz orzecznictwo sądów. Zmiany te natomiast będą również korzystne dla grupy podmiotów globalnych, które w Polsce będą mogły sporządzać dokumentację podatkową w oparciu o obowiązujące standardy Unii Europejskiej. Na zmianach skorzystają również mali podatnicy (przychody lub koszty poniżej 2 mln euro), gdyż obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych może ich całkowicie ominąć.

Niemniej jednak, z uwagi na wzmożone kontrole podatkowe w zakresie cen transferowych i konieczność wykazywania w deklaracjach podatkowych za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2016 r. faktu posiadania dokumentacji cen transferowych (jeżeli taki obowiązek wystąpił), rekomendujemy rozważenie opracowania takich dokumentacji.

Firmy zainteresowane usługą sporządzania dokumentacji cen transferowych lub mające pytania, czy obowiązek ich sporządzenia dotyczy ich działalności, zapraszamy do kontaktu.

Stan na 14.07.2017