Dzięki luce we wprowadzonych w lipcu bieżącego roku do ustawy o VAT przepisach o podzielonej płatności, dłużnicy podatkowi (i nie tylko) mogą w prosty sposób uniknąć egzekucji. Z mechanizmu split paymentu może skorzystać przedsiębiorca, który zalega z płatnościami na rzecz kontrahentów lub nie uregulował na czas podatków lub składek ZUS, o ile jego zaległość nie dotyczy podatku VAT.

 

SPLIT PAYMENT

Mechanizm podzielonej płatności polega na zastosowaniu w transakcjach business to business systemu płatności, w którym kwota podatku VAT trafia na wyodrębniony rachunek bankowy, o ograniczonej dostępności dla sprzedawcy. W założeniu split payment ma zapobiegać wyłudzeniom podatku VAT. Obecnie stosowanie mechanizmu podzielonej płatności jest dobrowolne, a używający go przedsiębiorcy mogą liczyć na podatkowe korzyści, w tym domniemanie zachowania należytej staranności w kontaktach biznesowych.

RATUNEK PRZED KOMORNIKIEM

Charakterystycznym dla rachunku VAT jest to, że może on być obciążony „wyłącznie w celu realizacji zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego dotyczącego egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług” (art. 62b ust. 2 pkt 9 i art. 62d ust. 1 prawa bankowego). Oznacza to, że pieniędzy z takiego rachunku nie będzie w stanie ściągnąć ani bank ani komornik. Do uniknięcia egzekucji wystarczy zatem, jeśli przedsiębiorcy umówią się, że cała kwota należności zostanie przelana na rachunek VAT.

TRANSAKCJA

W celu uniknięcia egzekucji z otrzymanej kwoty wystarczy, że nabywca w kwocie przelewu zamiast samej wartości VAT wpisze wartość brutto transakcji (czyli np. jeśli kwota netto to 100 zł, to zamiast 23 zł, przeleje 123 zł). Jednocześnie nie ma w takim wypadku żadnych podstaw, żeby zmusić do zwrotu kwoty netto, bo nie jest to kwota nienależnie otrzymana. Prawdziwości takiej transakcji nie sprawdzi i nie zatrzyma także sam bank – po pierwsze dlatego, że nie ma takiego obowiązku, a po drugie dlatego, że w praktyce byłoby to po prostu niemożliwe (wymagałoby dostępu do dokumentów księgowych firm).

DOSTĘP DO PIENIĘDZY

Pieniądze przelane na rachunek VAT są co prawda chronione przed egzekucją, ale dostęp do nich staje się utrudniony. Przedsiębiorca nie może dysponować takimi środkami i, zdaniem Ministerstwa Finansów, w ten sposób pozbawia się dostępu do samej kwoty netto. Przedsiębiorca może co prawda wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o zwrot pieniędzy, ale organ ma 60 dni na podjęcie w tym przedmiocie decyzji. Istnieje jednak sposób, który pozwala te pieniądze spożytkować – przedsiębiorca może przelać całą kwotę na rachunek VAT swojego dostawcy, który nie pozostaje zadłużony. Taki dostawca będzie miał zdecydowanie większą możliwość na odzyskanie kwoty netto z rachunku.

REAKCJA MINISTERSTWA

Ministerstwo Finansów na razie nie widzi konieczności nowelizacji przepisów. Zdaniem Ministerstwa mechanizm split paymentu działa zbyt krótko, aby móc wyciągać wnioski co do konieczności zmian. Warto zauważyć jednak, że w najbliższym czasie przepisy o split paymencie mają umożliwić płatność PITu i składek ZUS na rachunek VAT. W związku z tym, czy Ministerstwo tego chce czy nie, zmiany w podzielonej płatności będą prędzej czy później konieczne.